Czy inhalacyjny ambroksol to rewolucja w terapii chorób oddechowych?
Badanie postmarketingowe przeprowadzone metodą otwartej, jednoramiennej, wieloośrodkowej próby klinicznej oceniło skuteczność i bezpieczeństwo stosowania aerozolu z ambroksolu chlorowodorku u dorosłych pacjentów z ostrymi i przewlekłymi chorobami układu oddechowego. Jest to pierwsze tego typu badanie, gdyż wcześniejsze próby kliniczne z zastosowaniem inhalacyjnej formy ambroksolu dotyczyły głównie dzieci z ciężkim zapaleniem płuc i ostrym zapaleniem oskrzeli.
Badana populacja obejmowała 1192 dorosłych pacjentów w wieku 18-80 lat (mediana wieku 59 lat) z ostrymi lub przewlekłymi chorobami układu oddechowego, u których występowały objawy nadprodukcji wydzieliny oskrzelowej, trudności w odkrztuszaniu oraz kaszel. Najczęstszymi rozpoznaniami były: ostre zapalenie oskrzeli (28%), przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) (26,5%), zapalenie płuc (19%), rozstrzenie oskrzelowe (15,4%) oraz przewlekłe zapalenie oskrzeli (14,7%). Około 5,9% pacjentów miało dwie lub trzy współistniejące choroby układu oddechowego. Pacjenci z ciężkim zapaleniem płuc, astmą oskrzelową, chorobą śródmiąższową płuc oraz rozstrzeniami oskrzeli z masywnym krwiopluciem zostali wykluczeni z badania. Wszyscy pacjenci byli badani na obecność SARS-CoV-2 na 24-72 godziny przed wizytą ambulatoryjną lub przyjęciem do szpitala.
Uczestnicy otrzymywali aerozol z ambroksolu chlorowodorku (3 ml, 7,5 mg/ml) za pomocą nebulizatora dwa razy dziennie z co najmniej 6-godzinną przerwą między dawkami. Leczenie trwało maksymalnie 7 dni (średni czas terapii wynosił 6,6±1,5 dni) i było przerywane wcześniej w przypadku ustąpienia lepkiej plwociny lub kaszlu. Pacjentom z POChP pozwolono kontynuować dotychczasowe leczenie stabilnymi dawkami długo działających beta2-agonistów (LABA) i długo działających antagonistów receptorów muskarynowych (LAMA) lub tych leków w połączeniu z wziewnymi kortykosteroidami. Dozwolone było również stosowanie w razie potrzeby wziewnych kortykosteroidów, krótko działających beta2-agonistów lub antagonistów receptorów muskarynowych, interferonów i antybiotyków.
- Znacząca redukcja objawów po zastosowaniu inhalacyjnego ambroksolu:
– Zmniejszenie produkcji plwociny o 77,6%
– Redukcja trudności w odkrztuszaniu o 67,8%
– Złagodzenie kaszlu o 64,8% - 42,5% pacjentów osiągnęło pełną kontrolę kliniczną
- Skuteczność potwierdzona u pacjentów z różnymi schorzeniami układu oddechowego, w tym POChP, zapaleniem oskrzeli i rozstrzeniami oskrzelowymi
- Poprawa jakości życia pacjentów (wzrost o 7,8% w skali EQ-5D)
Czy inhalacyjny aerozol z ambroksolu spełnia oczekiwania kliniczne?
Wyniki badania wykazały, że aerozol z ambroksolu chlorowodorku skutecznie zmniejszał produkcję plwociny, ułatwiał odkrztuszanie i łagodził kaszel. W zakresie pierwszorzędowego punktu końcowego dotyczącego skuteczności – zmiany w skali plwociny – zaobserwowano znaczącą redukcję już w 4. dniu leczenia (średnia różnica -1,0±0,6; p<0,001), co stanowiło 46,8% redukcję w porównaniu do wartości wyjściowej. Na zakończenie leczenia redukcja wyniosła 77,6% (średnia różnica -1,7±0,7; p<0,001). Podobne istotne poprawy zaobserwowano w zakresie trudności w odkrztuszaniu (redukcja o 67,8% na koniec leczenia), objętości plwociny (redukcja o 71,9%) oraz nasilenia kaszlu (redukcja o 64,8%).
W ocenie kompozytowej, łączącej wszystkie parametry związane z plwociną i kaszlem, 42,5% pacjentów osiągnęło pełną kontrolę kliniczną, 23% wykazało odpowiedź na leczenie, 26,1% częściową odpowiedź, a tylko 8,5% nie odpowiedziało na leczenie. Dodatkowo lepkość plwociny zmniejszyła się o 70% na koniec leczenia. Zaobserwowano również poprawę jakości życia mierzoną kwestionariuszem EQ-5D, z średnim wzrostem o 7,8% (różnica 0,05±0,10; p<0,001), choć należy zauważyć, że ta zmiana może nie mieć istotnego znaczenia klinicznego (uznaje się, że znacząca klinicznie zmiana wynosi ≥0,08).
Profil bezpieczeństwa inhalacyjnego ambroksolu był akceptowalny – zdarzenia niepożądane wystąpiły u 16,3% pacjentów, przy czym większość z nich była łagodna (15,1%) lub umiarkowana (1,7%). Poważne zdarzenia niepożądane wystąpiły u 0,3% pacjentów, ale żadne nie było związane z leczeniem. Najczęstszymi działaniami niepożądanymi były objawy ze strony układu oddechowego (1,5%), nudności i wymioty (0,8%) oraz objawy ze strony przewodu pokarmowego (0,7%). Reakcje niepożądane związane z leczeniem wystąpiły u 4,9% pacjentów, z czego najczęstsze to choroby tkanek miękkich jamy ustnej (1,1%), suchość w ustach (0,9%) i dyskomfort w gardle (0,8%). Warto podkreślić, że prawie połowa badanych (48,2%) była w wieku powyżej 60 lat, a inhalacyjny ambroksol okazał się bezpieczny również dla tej podgrupy pacjentów.
- Działania niepożądane wystąpiły u 16,3% pacjentów, głównie o charakterze łagodnym
- Najczęstsze działania niepożądane:
– Objawy ze strony układu oddechowego (1,5%)
– Nudności i wymioty (0,8%)
– Choroby tkanek miękkich jamy ustnej (1,1%) - Ograniczenia badania:
– Brak grupy kontrolnej (placebo)
– Krótki okres obserwacji
– Brak oceny wpływu na hospitalizację i zaostrzenia
Czy ambroksol to przyszłość terapii chorób układu oddechowego?
Ambroksol jest środkiem mukolitycznym od dawna stosowanym w leczeniu zarówno ostrych, jak i przewlekłych chorób układu oddechowego. Działa poprzez stymulację produkcji surfaktantu płucnego i transport śluzowo-rzęskowy, co ułatwia oczyszczanie śluzówki, odkrztuszanie i łagodzi kaszel produktywny. Wykazuje również właściwości przeciwutleniające i przeciwzapalne, zarówno in vitro, jak i in vivo, oraz efekty immunomodulujące. Działanie przeciwkaszlowe ambroksolu może być związane z hamowaniem podtypu NaV 1.7 kanału sodowego bramkowanego napięciem w transmisji potencjałów czynnościowych przez włókna aferentne nerwu błędnego regulujące kaszel, co wykazano u świnek morskich.
Siłą obecnego badania jest jego prospektywny charakter, z włączeniem zróżnicowanej populacji pacjentów z ostrymi i przewlekłymi zaburzeniami oddechowymi. Powtarzane pomiary skal plwociny w różnych punktach czasowych dają wgląd w natychmiastowe i krótkoterminowe efekty inhalacyjnego aerozolu z ambroksolu chlorowodorku na objętość plwociny, odkrztuszanie i kaszel. Kolejną zaletą jest uwzględnienie pomiarów jakości życia, które pozostają ważnym wynikiem w leczeniu ostrych i przewlekłych chorób układu oddechowego związanych z nieprawidłowym wydzielaniem śluzu i upośledzonym transportem śluzu.
Ograniczeniami badania były jego jednoramienny charakter (brak grupy placebo), krótki okres obserwacji oraz brak oceny wpływu leczenia na hospitalizację i liczbę zaostrzeń. Badanie dostarczyło jedynie danych dotyczących krótkoterminowej skuteczności i bezpieczeństwa inhalacyjnego aerozolu z ambroksolu chlorowodorku. Przyszłe badania powinny ocenić długoterminową skuteczność i bezpieczeństwo tego leku mukolitycznego.
Podsumowując, inhalacyjny aerozol z ambroksolu chlorowodorku jest dobrze tolerowany i skuteczny w ułatwianiu odkrztuszania, łagodzeniu kaszlu, zmniejszaniu ilości plwociny oraz poprawie jakości życia dorosłych pacjentów z ostrymi i przewlekłymi chorobami układu oddechowego. Wyniki badania wspierają stosowanie inhalacyjnego aerozolu z ambroksolu chlorowodorku u dorosłych z ostrymi i przewlekłymi chorobami układu oddechowego.
Podsumowanie
Badanie postmarketingowe przeprowadzone na grupie 1192 dorosłych pacjentów w wieku 18-80 lat oceniło skuteczność i bezpieczeństwo aerozolu z ambroksolu chlorowodorku w leczeniu ostrych i przewlekłych chorób układu oddechowego. Pacjenci otrzymywali lek w formie inhalacji dwa razy dziennie przez okres do 7 dni. Wyniki wykazały znaczącą redukcję produkcji plwociny o 77,6%, trudności w odkrztuszaniu o 67,8% oraz nasilenia kaszlu o 64,8% na koniec terapii. W ocenie całościowej 42,5% pacjentów osiągnęło pełną kontrolę kliniczną, a tylko 8,5% nie odpowiedziało na leczenie. Profil bezpieczeństwa był zadowalający, z niewielkim odsetkiem działań niepożądanych (16,3%), głównie o charakterze łagodnym. Badanie potwierdziło skuteczność i bezpieczeństwo inhalacyjnego ambroksolu w terapii chorób układu oddechowego, choć wskazano na potrzebę dalszych badań długoterminowych.
